Het hervormde erfrecht: meer vrijheid, gelijkheid én zekerheid.

hervormde erfrecht - strategica

Op 1 september 2018 treedt het nieuwe erfrecht in werking. Het nieuwe erfrecht is van toepassing op alle nalatenschappen die vanaf de inwerkingtreding openvallen. Indien u na 1 september 2018 komt te overlijden, valt u in principe onder de nieuwe wetgeving. Om te voorkomen dat de nieuwe wet uw wilsbeschikkingen, zoals opgenomen in uw testament of in het verleden gedane schenkingen, in de war zou sturen, werd voorzien in een overgangsregeling. Concreet betekent dit dat u tot 31 augustus 2018 de tijd heeft om uit te maken of u kiest voor de oude of de nieuwe wetgeving, een combinatie is niet mogelijk. Onderneemt u niets, dan valt u automatisch onder de nieuwe regeling. Wenst u te opteren voor de oude wetgeving, dan dient u hiervoor een verklaring af te leggen bij uw notaris.

Hieronder volgt een opsomming van enkele belangrijke wijzigingen. Binnen het hervormde erfrecht wordt gestreefd naar:

  • Meer vrijheid d.m.v. wijziging regels m.b.t. erfrechtelijke reserve
  • Meer gelijkheid d.m.v. wijziging regels m.b.t. inbreng van giften
  • Meer zekerheid d.m.v. de versoepeling van het huidig verbod op erfovereenkomsten

Meer vrijheid

Het voorbehouden erfdeel (=de reserve) van uw reservataire erfgenamen mag niet worden aangetast. De reservataire erfgenamen zijn uw nakomelingen, uw ouders en langstlevende echtgenoot/echtgenote. Doet u dit wel, dan kunnen deze erfgenamen inkorting vragen. Het zogenaamde beschikbare gedeelte van de erflater is in het huidig erfrecht afhankelijk van het aantal kinderen dat u heeft. Stel dat u drie kinderen heeft, dan is ¾ van uw nalatenschap voorbehouden voor uw kinderen. Bijgevolg kan u als ouder van drie kinderen slechts over ¼ van uw vermogen vrij beschikken. De regels met betrekking tot de erfrechtelijke reserve worden uniform, onafhankelijk van hoeveel kinderen u heeft. Bij wet wordt de helft voorbehouden voor de neergaande lijn, m.n. de kinderen en over de andere helft kunt u voortaan vrij beschikken. De wetgever wenst hiermee tegemoet te komen aan de huidige samenleving waarbij o.a. het aantal nieuw samengestelde gezinnen sterk toeneemt. U kan beslissen om bijvoorbeeld uw nieuwe partner, stiefkinderen of één kind in het bijzonder iets meer te geven.

Om het getouwtrek tussen stiefkind en langstlevende stiefouder te verhelpen, zal bovendien volgens het nieuwe erfrecht de vraag tot omzetting van het vruchtgebruik naar volle eigendom niet meer kunnen worden geweigerd. Behalve wat betreft het vruchtgebruik op de gezinswoning van de langstlevende partner. Deze behoudt zijn of haar vetorecht met betrekking tot de gezinswoning en de daar aanwezige huisraad.

De vermindering van de reserve van de kinderen wordt wel gecompenseerd door een mindere belasting van de reserve met het vruchtgebruik van de langstlevende echtgenoot. De kinderen zouden zoveel mogelijk hun erfdeel vrij van vruchtgebruik dienen te ontvangen.

Meer gelijkheid

Wie zijn vermogen wenst over te dragen naar de volgende generatie kan dit via schenkingen bij leven. Als u vandaag als ouder een schenking doet aan uw kind, dan wordt dit zowel in het huidig als het nieuwe erfrecht beschouwd als een voorschot op erfdeel. Dit betekent dat de schenking bij uw overlijden wordt “ingebracht” om de gelijkheid tussen erfgenamen te behouden.

Het huidig erfrecht houdt rekening met de aard van het geschonken goed voor wat betreft de wijze van inbreng. Bij onroerende goederen gebeurt de inbreng in natura. Er wordt rekening gehouden met de waarde ten tijde van het openvallen van de nalatenschap. Bij de inbreng van roerende goederen houdt men rekening met de waarde op het ogenblik van de schenking. Dit onderscheid zorgt in de praktijk voor ongelijkheden, met conflicten als gevolg.

Stel de erflater heeft twee kinderen. Aan elk van de kinderen heeft u schenkingen gedaan. De zoon heeft €150.000 spaarcenten geschonken gekregen, terwijl de dochter een onroerend goed t.w.v. €150.000 heeft gekregen. Op de dag van de verdeling van de nalatenschap is de woning €300.000 waard. De inbreng van de zoon bedraagt €150.000, terwijl deze van de dochter €300.000 bedraagt. De beoogde gelijkheid tussen de kinderen wordt vervolgens niet gerealiseerd. De huidige regels m.b.t. de inbreng hebben geenszins een egaliserend effect. Het nieuwe erfrecht corrigeert deze scheeftrekkingen door invoering van het principe van inbreng in waarde, geïndexeerd tot op de dag van het overlijden, zowel voor de roerende als de onroerende schenkingen. Hierop bestaat echter één uitzondering: schenkingen gedaan met voorbehoud van vruchtgebruik worden gewaardeerd op de dag van het overlijden. De nieuwe wet verduidelijkt tevens met welke waarde er rekening moet worden gehouden.

Meer zekerheid

Tot op heden zijn erfovereenkomsten bij wet verboden. De vraag naar een overeenkomst waarbij de toekomstige erfgenamen op voorhand bepaalde aspecten van de nog open te vallen nalatenschap kunnen regelen rijst echter al decennia lang. Op deze manier kunnen conflicten tussen uw erfgenamen bij overlijden worden vermeden. De hervorming van het erfrecht komt tegemoet aan deze vraag door een versoepeling van dit via de invoering van een globale erfovereenkomst en een punctuele erfovereenkomst.

Er kan bijvoorbeeld via een punctuele erfovereenkomst worden verzaakt aan het recht tot inkorting. De (vermoedelijke) erfgenamen verzaken bij overeenkomst aan de vordering tot inkorting t.a.v. een bepaalde schenking die de erflater heeft gedaan. Stel dat er drie kinderen zijn en één kind krijgt bijvoorbeeld een grond geschonken aan waarde €135.000. De twee andere kinderen kregen op dit ogenblik €135.000 geschonken per bankgift. In dit geval is het aangewezen een punctuele erfovereenkomst af te sluiten zodat de waarde van alle gedane schenkingen worden gefixeerd op de dag van de schenking m.a.w. alle schenkingen aan waarde €135.000. Stel dat de grond, 10 j laten bij overlijden €190.000 waard is geworden, hier geen nieuwe waardering kan gehanteerd worden.

De globale erfovereenkomst biedt ouders de mogelijkheid om samen met hun kinderen op bindende wijze de toewijzing en verdeling van hun nalatenschap te regelen. Er wordt gestreefd naar een subjectief evenwicht waarbij rekening wordt gehouden met de reeds gedane schenkingen en eventuele andere voordelen.

De toegelaten erfovereenkomsten zullen telkens worden opgenomen in een authentieke akte. Deze akte wordt bovendien niet van vandaag op morgen opgemaakt, maar geniet de nodige voorbereiding en zorgvuldigheid zodat alle partijen hier in alle vrijheid hebben kunnen over nadenken en de gevolgen van de voorgenomen overeenkomst juist kunnen inschatten. Er gelden dwingende rechtstermijnen. Het ontwerp van erfovereenkomst wordt medegedeeld 15 dagen na de vergadering waar deze werd besproken. Na verloop van één maand wordt de overeenkomst getekend. Vervolgens worden alle erfovereenkomst opgenomen in het centraal register van testamenten.

hervormde erfrecht - strategica
"We hebben Strategica gevonden. Zij hebben ons glashelder de do's en dont's uitgelegd."
De Paepe – Landegem

Nieuwsbrief

Schrijf u in